3 คุ้มแพร่ คุ้มแน่หากแวะมาเยือน

แพร่

เมืองแพร่เป็นอีกเมืองหนึ่งที่มากล้นไปด้วยกลิ่นอายแห่งวัฒนะธรรมล้านนา ถึงจะเป็นเมืองเล็กๆ แต่แพร่ก็มีหลากหลายสถานที่ท่องเที่ยว ทั้งแหล่งธรรมชาติ ประวัติศาสตร์ และวัดวาอารามที่ศักดิ์สิทธิ์อยู่หลายแห่ง หากใครยังไม่รู้จักแพร่วันนี้เรามีสถานที่ที่การันตีถึงความเป็นล้านนาของเมืองแพร่มาให้ได้ชม บอกก่อนเลยว่า หากรู้จักคุณจะรักแพร่ไปอีกนานเลยทีเดียว

คุ้มเจ้าหลวง

ตั้งอยู่ในอำเภอเมืองแพร่ เป็นสถานที่เก่าแก่โบราณคู่กับจังหวัดแพร่มา 100 กว่าปี เดิมเป็นจวนผู้ว่าราชการจังหวัดแพร่ ที่สร้างขึ้นในปี พ.ศ. 2434 โดยเจ้าหลวงพิริยะชัยเทพวงศ์ เจ้าเมืองแพร่องค์สุดท้าย ปัจจุบันได้เปิดเป็นพิพิธภัณฑ์แหล่งเรียนรู้ของนักศึกษา และประชาชนทั่วไปที่สนใจศึกษาประวัติความเป็นมาของสถานที่แห่งนี้ โดยเป็นอาคาร 2 ชั้น ที่โดดเด่นไปด้วยสถาปัตยกรรมไทยผสมยุโรป ภายในโอ่โถง หรูหรา มีหน้าต่างทั้งหมด 72 บาน และแบ่งเป็นห้องต่างๆ ที่มีข้าวของเครื่องใช้ของเจ้าหลวงในอดีตอย่างสมบูรณ์

บริเวณพื้นอาคารชั้น 1 จะมีช่องสี่เหลี่ยมเล็กๆ สามารถปิด เปิดได้ สำหรับหย่อนอาหารให้นักโทษ ซึ่งเป็นคุกอยู่ตรงใต้ถุนอาคาร ตามตำนานเล่าขานกันมาว่าหากนักโทษคนไหนทำผิดอย่างร้ายแรงจะถูกคุมขังในห้องที่มืดมิดและได้รับการทรมานอย่างแสนสาหัส จนเกิดเรื่องราวของดวงวิญญาณของเหล่าผีทาส จนในสมัยรัชกาลที่ 5 ได้ประกาศเลิกทาส จึงทำให้คุกโหดและเรื่องราวของทาสเลือนหายไปเหลือเพียงตำนาน

คุ้มวิชัยราชา

เครดิตภาพ: kwanchai / Shutterstock.com

เป็นเรือนไม้โบราณ 2 ชั้น ทรงมนิลา แบบผสมเรือนขนมปังขิงกับล้านนา ไม่มีหลักฐานแน่ชัดว่าสร้างขึ้นในสมัยใดแต่มีการสันนิษฐานว่าเป็นคุ้มมาก่อนและสืบทอดกันมา จนถึงสมัย ของพระวิชัยราชาที่ได้สร้างเป็นเรือนไม้คาดว่าน่าจะสร้างในระหว่างปี พ.ศ. 2434 – 2438 ซึ่งปัจจุบันยังมีสภาพสมบูรณ์ มั่นคงแข็งแรง มีศิลปะที่สวยงามหาดูได้ยากยิ่งแล้วในปัจจุบันด้วยการตกแต่งลวดลายฉลุทั่วบริเวณบ้าน นอกจากนี้ยังมีบทบาทต่อสงครามโลกครั้งที่ 2 โดยใช้บ้านหลังนี้เป็นศูนย์กลางในการประสานงานไปยังอำเภอต่างๆของจังหวัดแพร่ในอดีตอีกด้วย

คุ้มวงศ์บุรี

ตั้งอยู่ในอำเภอเมืองแพร่ เปิดเป็นพิพิธภัณฑ์ที่แสดงถึงความเป็นอยู่ของเจ้านายในอดีต โดยข้าวของเครื่องใช้โบราณที่ยังสมบูรณ์มาจนถึงปัจจุบัน คุ้มวงศ์บุรีตระหง่านอย่างสง่างามภายในสภาพแวดล้อมที่ร่มรื่น ตัวอาคารสร้างขึ้นด้วยวัสดุหลักจากไม้สักทองคุณภาพดี เป็นอาคารขนาดใหญ่ 2 ชั้นทรงไทยผสมยุโรป ฉาบทาด้วยสีชมพูซึ่งเป็นสีดั้งเดิม ตกแต่งด้วยไม้ฉลุทั่วอาคารซึ่งเป็นพระราชนิยมมาตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ 5

ส่วนวัตถุที่จัดแสดงที่น่าสนใจในอาคารได้แก่ เอกสารการซื้อ – ขายทาส ในสมัยรัชกาลที่ 5 ซึ่งเป็นเอกสารโบราณ หาดูได้ยาก และเอกสารการขอทำสัมปทานป่าไม้ในอดีต เป็นต้น