เปิดตำนานลานเจ้าแม่จามเทวี ศรีแห่งหริภุญชัย

ลำพูน

เครดิตภาพ: kwanchai / Shutterstock.com

ลำพูนเป็นจังหวัดเล็กๆที่เงียบสงบแห่งหนึ่งในภาคเหนือ มีพื้นที่ติดกับจังหวัดเชียงใหม่และลำปาง ลำพูนนั้นถือว่าเป็นเมืองที่มีประวัติศาสตร์ยาวนานมากในแผ่นดินล้านนา วัดเก่าแก่ต่างๆรวมไปถึงโบราณสถานเกือบทุกแห่งในเมืองลำพูน ล้วนมีความสัมพันธ์กันในอดีต ซึ่งในอดีตผู้ครอบครองเมืองลำพูนคือ พระนางจามเทวี ดังนั้นใจกลางเมืองลำพูน จึงมีอนุสรณ์สถานของพระนางจามเทวีอยู่ซึ่งเป็นสถานที่ที่สำคัญมากของชาวลำพูน

พระนางจามเทวี มีชาติกำเนิดในนครหริภุญชัย โดยเป็นบุตรธิดาของคหบดีท่านหนึ่งได้อาศัยอยู่ในพื้นที่ที่เป็นอำเภอป่าซางในปัจจุบัน เมื่อพระนางมีพระชนม์ได้ 3 เดือน มีนกยักษ์ตัวหนึ่งบินโฉบพระนางขึ้นฟ้าและผ่านเขาลูกหนึ่งซึ่งมีสุเทวฤาษีบำเพ็ญตบะอยู่ ( ดอยสุเทพในปัจจุบัน ) พระฤาษีแลเห็นทารกน้อยในอุ้งเท้าของนกยักษ์จึงแผ่เมตตาให้นกยักษ์ปล่อยตัวพระนางลงมา

ต่อมาพระนางจึงร่ำเรียนสรรพวิชาต่างๆจากพระฤาษี จนพระชนม์ครบ 13 พรรษา พระฤาษีจึงส่งพระนางไปยังราชสำนักแห่งกรุงละโว้ซึ่งเป็นราชสำนักที่รุ่งเรืองที่สุดในสุวรรณภูมินั้นหลังจากตรวจสอบดวงชะตาและทราบว่าพระนางจะมีบุญวาสนาได้เป็นถึงจอมกษัตริย์ จึงเนรมิตแพขึ้นและส่งกุมารีพร้อมทั้งกากะวานรและบริวารจำนวน 35 ตัว และหนังสือกราบทูลถึงเจ้าเมืองละโว้ ว่ากุมารีองค์นี้จะไปช่วยเมืองละโว้ประหารศัตรู

เวลาล่วงเลยผ่านไปจนพระนางจามเทวีมีพระชนม์ครบ 20 พรรษา พระนางทรงมีพระศิริโฉมที่งดงามและพระปรีชาญาณแห่งพระองค์นั้นเลื่องลือไปทุกอาณาจักร ทำให้เป็นที่หมายปองแก่เจ้าเมืองต่างๆ แต่เจ้าเมืองละโว้ได้ทำการหมั้นหมายพระนางจามเทวีไว้กับเจ้าชายรามราชแห่งเมืองรามบุรีแคว้นใกล้เคียง สร้างความแค้นพระทัยแก่เจ้าเมืองโกสัมพี ซึ่งหมายปองพระนางจามเทวีอยู่ จึงได้ยกทัพเมืองโกสัมพีต่อกรรบกับเมืองละโว้ แต่ด้วยพระปรีชาและความเฉลียวฉลาดพระนางจึงใช้กลอุบายหลอกล่อเจ้าเมืองโกสัมพีจนสามารถชนะศึกครั้งนี้ได้

ตามตำนานเล่าว่าเมื่อปี 1202 พระสุเทวฤาษีได้ทูลขอพระนางจามเทวีไปเป็นกษัตริย์ครองเมืองใหม่ซึ่งเป็นเมืองที่พระสุเทวฤษีและสุกกทันตฤาษีพระสหาย ได้สร้างขึ้น นั่นก็คือเมืองหริภุญชัยแห่งลำพูนในปัจจุบัน พระนางจึงได้ออกเดินทางจากกรุงละโว้ตามคำเชิญของพระฤาษีและปกครองนครลำพูนจนกระทั่งสิ้นพระชนม์

อนุสาวรีย์พระนางจามเทวี หรือ ลานเจ้าแม่ สร้างไว้เพื่อรำลึกถึงวีรกษัตรีแห่งล้านนา อยู่ในพื้นที่สวนสาธารณะหนองดอก มีผู้คนไปกราบไหว้อยู่เป็นประจำ ภายในลานร่มรื่นด้วยเงาไม้ มีร้านขายพวงมาลัยและกรวยดอกสำหรับสักการบูชาเจ้าแม่ อีกทั้งยังใช้สถานที่แห่งนี้จัดงานแขวนโคมในเดือนยี่เป็งของทุกๆปี ทำให้บริเวณลานเจ้าแม่เนืองแน่นไปด้วยผู้คนที่พากันมาแขวนโคม นอกจากนี้ยังทำให้ลานเจ้าแม่งดงามไปด้วยโคมไฟหลากสี